Drie generaties aan het woord over oorlog en herdenking

 

Schermafbeelding 2018-04-03 om 10.27.44

Het bombardement van Bospolder-Tussendijken is alweer 75 jaar geleden, maar heeft de hoofden nog lang niet verlaten. Derek Otte: ‘Laat verhalen nieuwe verbindingen leggen. Tussen toen en nu en tussen daar en hier. ‘

Nu de datum van de herdenking dichterbij komt, komen de verhalen los. Over kolen zeven voor een brandende kachel, bollen eten en het smullen van pulp pannenkoekjes in de hongerwinter, omdat er verder niets was. Mevrouw Tjabring-Smit haalt graag herinneringen op. Dochter Erna vindt het belangrijk om meer te herdenken dan alleen de Tweede Wereldoorlog. En kleinzoon Derek grijpt elke gelegenheid aan om door verhalen de verbinding tussen mensen te leggen. We spreken elkaar in het huis van de Rotterdamse stadsdichter.

Welke rol speelt de Tweede Wereldoorlog bij jullie?
Derek: ‘Bij ons in de familie zijn het eigenlijk drie bijzondere dagen. Dodenherdenking is op 4 mei. Op 5 mei denken we aan de bevrijding en op 6 mei herdenken we mijn opa die op die datum overleed.’

‘Als kind reden we net na het grote bombardement van mei 1940 door Rotterdam heen met een taxi.’ Bij mevrouw Tjabring-Smit (83) komen weer beelden boven: ‘Wij waren onderweg en moesten door de stad. Rotterdam stond in brand. Ik kon de hitte door de autodeur heen voelen. Dat maakte erg veel indruk, ik ben het nooit vergeten.’ Erna (56) luistert aandachtig. Derek (30) maakt tussendoor grapjes en vult zijn oma aan. ‘Terwijl zij in die taxi over de Coolsingel reed, was mijn opa tussen de puinhopen van dezelfde stad op zoek naar bruikbaar brandhout. Twintig jaar later hebben zij elkaar ontmoet, in Rotterdam. Ze zijn op veel plekken in de wereld geweest, maar bleven uiteindelijk in Rotterdam wonen. ‘

Gijsingflats

Mevrouw Tjabring-Smit: ‘Net na de oorlog woonde ik met mijn ouders en broers aan de Schiedamseweg. Op de plek waar de Gijsingflats zouden komen was toen nog een lege vlakte, daar lieten we de honden uit.’ Hier vielen 75 jaar geleden de bommen van de geallieerden, die de wijken Bospolder en Tussendijken per abuis bombardeerden. ‘Aan de overkant had je noodwinkels, supermarkt Simon de Wit, bakkerij Van der Meer en Schoep, een noodapotheek en een nooddokter.’ Jaren later ging zij, inmiddels getrouwd, in een van de vijf Gijsingflats wonen. De herdenking van het bombardement is 31 maart. Op de gevel van een van de Gijsingflats komt een gedicht van Derek die vorig jaar stadsdichter van Rotterdam werd. Derek: ‘Mijn gevelgedicht is geïnspireerd op Jan van Ettekoven, hovenier en bloemist, die een winkeltje had in de Taanderstraat. Sinds de dag van het bombardement in Bospolder-Tussendijken raakte hij, net als vele anderen vermist. Zijn verhaal heeft mij erg aangegrepen.’

Meer herdenken

Mevrouw Tjabring-Smit, Erna en Derek hebben nog een ding gemeen: de behoefte om meer en breder te herdenken dan alleen de Tweede Wereldoorlog. Erna: ‘Helaas is er nog veel oorlog in de wereld. Laten we meer mensen betrekken bij de herdenkingen en ook andere oorlogen belichten. Hoe kun je nog herdenken als er geen ouderen meer zijn? Dan wordt onze dodenherdenking een leeg ritueel. Bovendien mogen de verhalen en de lessen die we eruit trekken niet verdwijnen.’ Geen herdenking dus zonder een link naar de actualiteit. We moeten er iets van leren, zodat de doden niet voor niets zijn geweest. Derek: ‘Het hier van toen is het nu van daar. Oorlog is oorlog, maar sommige mensen spreken over ‘onze’ oorlog. Als je alleen spreekt over de Tweede Wereldoorlog, dan sluit je mensen uit. Mensen uit Syrië of Irak hoef je niet uit te leggen wat oorlog of verzet is.’

Verbinden

Hoe dan ook, het blijft belangrijk om stil te staan bij de gebeurtenissen uit de Tweede Wereldoorlog. Mevrouw Tjabring-Smit: ‘Ook latere generaties kunnen lessen leren uit de oorlog. Alleen al als het gaat om het ervaren van vrijheid.’ Derek: ‘Het enige voordeel van zoiets verschrikkelijks als oorlog is dat het mensen op een bijzondere manier voor altijd verbindt, zelfs over de generaties heen. Verhalen zijn een ingang om mensen met elkaar te verbinden. Mensen van toen met mensen van nu, en mensen van hier met mensen van daar.’

Dit interview is verschenen in het programmaboekje ‘Herdenking Vergeten Bombardement Bospolder Tussendijken’. Met dank aan Yvette van Dael. 

Foto: Fevelina Productions

 

 

 

 

 

David, een maker in de maak

IMG_0079

 

 

Stoere gebouwen, prachtig uitzicht over het water en de voedseltuin. Je merkt het aan alles: M4H is een broedplaats voor creativiteit. Tussen al die nieuwe dynamiek en bedrijvigheid spreken we David uit Bospolder-Tussendijken. Hij heeft een werkervaringsplek bij Ebami Tom, een jonge ondernemende architect die met zijn bedrijf FairDesignPlein/Madein4Havens deel uitmaakt van het netwerk West Practice.

 

West Practice is een initiatief om een verbinding te maken tussen Bospolder-Tussendijken en M4H. En dat is nodig. Met maar dertien banen per honderd inwoners is het geen verrassing dat veel van hen zonder werk zitten. Binnen het netwerk van West Practice kunnen mensen hun eigen route van wijk naar werk uitstippelen, door wijkleerroutes te volgen. Bij innovatieve bedrijven in de wijk kunnen mensen – van jong tot oud – cursussen, workshops, stages, werkervaringstrajecten en banen vinden. David doorloopt zo’n route. Bevlogen vertelt hij zijn verhaal en legt ondertussen ook uit hoe de laser- en 3d-printers werken, in het lab van Madein4Havens. Hoe kwam David op deze plek terecht?

 

Ervaringen een plek geven

‘Vorig jaar kwam ik met stichting Ontmoeting in contact. Vanaf dat moment is mijn herstel van een moeilijke periode begonnen.’ Hoe dan? ‘Ik kreeg psychische hulp om mijn verleden te kunnen verwerken. Ontmoeting hielp ook bij het vinden van een kamer en een zinvolle dagbesteding. Ze vroegen of ik interesse had om mijn levensverhaal te vertellen bij Straatwandelingen. Achteraf bleek dat een vorm van zelftherapie en ik kon beschadigingen die ik eerder in mijn leven heb opgelopen eindelijk een plek geven.’

 

Leerroute

David vertelt verder over hoe hij de route in de wijk vervolgde: ‘Ik werd in contact gebracht met Schiezicht waar ik als schoonmaker begon. Dat groeide uit tot een rol als gastheer en kok. Heel leuk om te doen! Maar mijn grote droom is om als dtp’er en vormgever aan de slag te gaan. Bij De Hoop, afkickkliniek, heb ik eerder al een grafische opleiding gevolgd en deed klussen als dtp’er. Daarna volgde ik het grafisch lyceum en moest een werkervaringsplek vinden. Dat lukte helaas niet, waardoor ik met de opleiding moest stoppen. Nog steeds zoek ik naar de juiste plek, zodat ik die opleiding kan afmaken.’

 

Re-integratie

‘Bij Ebami Tom deed een groep studenten onderzoek naar re-integratie van langdurig werklozen. Vanuit mijn ervaring kon ik daarover meepraten, want ik loop al lang tegen allerlei dingen aan. Zo kon ik eerder aan de slag bij Studio Delfshaven, alleen heb ik geen eigen computer. Ook deed ik een korte opleiding met baangarantie, maar dat bleek een wassen neus. Een re-integratie traject kost enorm veel geld. Als er echt naar mensen geluisterd wordt, kan er veel geld worden bespaard. Het liefst maak ik mijn opleiding af, dat zeg ik al heel lang. Maar gelukkig kan ik inmiddels mijn ervaringen en ideeën inzetten als ervaringsdeskundige.’

 

Verder helpen

Heb je nu de juiste plek gevonden? ‘Het lijkt er wel op. Ik werk met een laserprinter en over een tijdje ook met de 3-d printer. Af en toe ontwerp ik een logo. Binnenkort komt iemand van het grafisch lyceum hier workshops geven, dan kan ik meedoen. Ik hoorde laatst dat Ebami mij echt niet kwijt wil. Dat was goed om te horen. Stap voor stap kom ik dus steeds dichterbij de werkervaringsplek die ik al lang voor ogen heb. Een plek waar ik met Illustrator en Indesign aan de slag kan en met mensen die er zijn om mij weer een stukje verder te helpen.’

 

Met dank aan: Mark van Naamen

Oorspronkelijk gepubliceerd op de website: www.Bospolder-Tussendijken.nl